- Đó là một trí tuệ vô cùng sắc sảo, ông thường có những nhận định chuẩn xác và chóng vánh
Khi ban nhạc cất lên bài này, tướng Giáp đã ngân nga đoạn điệp khúc. Lần trước tiên khi tôi còn là sinh viên Đại học Quốc gia Matxcơva. Và ông không dưới một lần làm tôi kinh ngạc. NGUYÊN VĨNH trích dịch.
Về sau, những đối thủ thua trận này đã cố tìm hiểu bí mật các chiến thắng của Việt Nam trong những cuộc chiến tranh Đông Dương suốt nhiều năm. Từ đó tôi hiểu rằng người ta có thể đạt được những gì khi biết mở mang tầm nhìn. Tướng Giáp vào phút chót đã chưng, cho rằng tiến công kiểu đó là không ăn nhập và quá hiểm cho quân của ông. Họ chẳng thể hiểu làm sao Việt Nam có thể chiến thắng những đội quân mạnh nhất thế giới.
Chính cựu lãnh đạo Lầu Năm Góc Robert McNamara trong hồi ký về chiến tranh Việt Nam cũng đã viết: “Đôi khi người ta cho rằng thế giới sau Chiến tranh lạnh rất khác với trước, rằng bài học Việt Nam không áp dụng được với nó (thế giới mới này), và nên chi chúng cũng sẽ không thời sự với các thực tại thế kỷ 21. Tướng Giáp nói rằng kế hoạch của tướng Navarre (được phong làm tổng tư lệnh lực lượng Pháp tại Đông Dương năm 1953) thật ra khá tốt.
Sau đó tôi còn được vài lần gặp ông và các thành viên gia đình khi họ sang Liên Xô, nhưng hẳn nhiên với tư cách một sử gia, tôi đọc về Võ Nguyên Giáp nhiều hơn. Nhiều người khác tán đồng với đánh giá này, trong đó có tôi.
* Vì tướng Giáp là vị tổng tư lệnh xuất sắc đã thắng trận Điện Biên Phủ? - đẵn là vì vậy. Năm 1975, ông Phạm Văn Đồng đã gọi ông Võ Nguyên Giáp là “kiến trúc sư của chiến thắng chúng tôi”. Lần thứ ba kinh ngạc là hiện, khi ông có thể vượt qua được ngưỡng 100 tuổi, một điều cực kỳ hiếm hoi trong cuộc sống con người.
Thật ra cả thảy mọi người đều muốn có dịp gặp tướng Giáp. Khi trò chuyện với tôi, ông cũng đã nhắc đến trận Điện Biên Phủ. Bài học Việt Nam vẫn còn thời sự trong thế giới của vũ khí chính xác cao bây giờ, của công nghệ thông báo và những siêu máy tính. Để trở thành một thủ lĩnh quân sự tài tình như thế, Võ Nguyên Giáp đã nghiên cứu binh pháp Tôn Tử, Napoléon và Clausewitz, sử dụng kinh nghiệm của các chỉ huy quân sự Liên Xô.
Ông khuyến cáo: “Các vị hãy nhanh chân lên!”. Khi đó, tôi đọc được từ tiểu sử của tướng Võ Nguyên Giáp rằng ông đã lãnh đạo quân đội đánh đuổi xâm lược ngoại quốc mà không hề được đào tạo quân sự.
Về mặt này thì tướng Giáp khôn cùng ấn tượng. Việt Nam là Việt Nam bởi trên mảnh đất này suốt nhiều năm thử thách ác liệt đã sinh ra những anh hùng chân thực, không thể mua chuộc, những người đứng lên bảo vệ sơn hà mình. Theo tôi, bí hiểm đó ẩn trong tính chuyên nghiệp cao độ, Đồng thời trong ái tình tình thật, vô biên bến với sơn hà và quần chúng mình.
Ông mặc đồ dân sự, đến cùng với vợ trên chiếc Volga cũ - loại xe hơi màu đen do Liên Xô sản xuất. Tất nhiên là đã có những cuộc tiến công đẫm máu, nhưng không thấm gì so với đề nghị của người Trung Quốc. Biết bao lần trong nửa sau thế kỷ 20 và cả đầu thế kỷ 21 chúng ta nghe nói về việc ở đây, ở kia trong giai đoạn đầu của những cuộc chiến tranh thuộc địa mới chống ngoại xâm, người ta hứa sẽ trở thành một Việt Nam thứ hai.
Cả thế cục ông đã hiến cho Tổ quốc mình, một lịch sử sống động của những thắng lợi vĩ đại trong cuộc đấu tranh vì độc lập! Trong kỷ nguyên ngày nay, những anh hùng chẳng thể mua chuộc và trung thực đang dần lui vào quá khứ.
Rồi ông ứng khẩu một bài chuyện trò, sau diễn văn của tôi. Ông bèn cho đào những giao thông hào sử dụng chiến thuật gặm nhấm. Võ Nguyên Giáp đã ngồi vào đàn dương cầm và chơi một tác phẩm cổ điển. Niềm kính trọng từ phía những đối thủ tự mãn và kiêu căng đã đến từ từ, và luôn ngày càng tăng từ thắng lợi này đến thắng lợi khác do tướng Võ Nguyên Giáp của quân đội Việt Nam lãnh đạo.
VLADIMIR KOLOTOV (Tiến sĩ sử học, Đại học nhà nước Saint Petersburg, Nga) (*): McNamara R. In Retrospect: The Tragedy and Lessons of Vietnam (New York: Times Books, 1995), P. 321. Và vài năm trước, trong một ấn bản mở người ta đọc được rằng những chiến thắng nhanh đến bất thần của quân Mỹ ở Afghanistan và Iraq được đảm bảo bởi việc mua chuộc các vị tướng của đối phương, còn với lãnh đạo của các nước này, người ta phát hiện các trương mục nhiều tỉ ở nước ngoài, thì lúc đó ta nhớ tới lời của vị tướng Việt Nam Trần Hưng Đạo, người vào thế kỷ 13 trước khi đánh bại quân Nguyên Mông từng viết: “Tiền của dẫu lắm không mua được đầu giặc”
* Tướng Giáp cũng dựa vào Bonaparte và các chiến thắng quân sự của Napoléon dựa trên sự thần tốc và bất ngờ? - Vâng, đúng là thời trẻ tướng Giáp đã nghiên cứu rất kỹ các chiến dịch của Bonaparte và đã rút ra được những bài học.
Lễ Quốc khánh Pháp hôm ấy diễn ra như thế nào? - Tướng Giáp đã đến dự buổi lễ mà chúng tôi tổ chức để mừng 200 năm cách mệnh Pháp. Thời kỳ đó tướng Giáp giữ chức phó thủ tướng, dù không còn là ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam. * Người ta nói về tướng Giáp như một con người xuất sắc. * Trở lại với ngày 14-7-1989 mà ông đã kể lại trong tác phẩm. Song song, trong những cuộc gặp tiếp theo, ông tỏ ra rất giản dị.
Thế nhưng không điều gì như thế đã xảy ra. Bằng thứ tiếng Pháp không chê vào đâu được, ông nói rằng cuộc cách tân đang được tiến hành tại Việt Nam, và các công ty Pháp nên đầu tư vào đây trước các nước khác. S. Ông Vladimir Kolotov - Ảnh tư liệu. Sau các chiến bại, họ nghiên cứu chi tiết tiểu sử và lối sống của tướng Võ Nguyên Giáp, làm sáng tỏ xem ông đã đọc những sách nào và những tác giả nào, nhưng vẫn không phá được bí hiểm này.
Nhưng ông thấm đẫm cả hai nền văn hóa, và cũng đã phân tách các cuộc chiến tranh chống quân xâm lược Trung Quốc.
Để gần hơn với người dân bất cứ dân tộc nào, Võ Nguyên Giáp đã vươn tới việc chiếm lĩnh đỉnh cao của văn hóa thế giới.
Lần thứ hai là trong một nhà an dưỡng ở ngoại ô Matxcơva, nơi ông ngơi nghỉ và tôi cũng ngẫu nhiên có mặt. Năm 2010, ông Nông Đức Mạnh đã gọi ông Võ Nguyên Giáp là “niềm tự hào dân tộc”. Danh tiếng Võ Nguyên Giáp, không nghi gì, sẽ nằm trong hàng ngũ đó. Ông Claude Blanchemaison - hse. Chính về điều này tướng Võ Nguyên Giáp từng nói: “Tôi sống ngày nào, cũng là vì đất nước ngày đó”.
Nhiều người khách và viên chức Pháp mong muốn được gặp ông. Tướng Giáp nói thêm là nếu vào thời đó ông nghe lời các cố vấn quân sự Trung Quốc thì người chiến bại sẽ là ông. Ru * Ông gặp tướng Giáp vào lúc nào? - Vào tháng 4-1989 ở Hà Nội. Đó là một tập đoàn cứ điểm, được bố trí như một con nhím mà các lực lượng xâm nhập sẽ phải bị đập tan. Ông thấy rõ là tôi có hơi ngại ngần khi gặp gỡ một nhân vật như ông, và ông đã làm tất cả để tôi tự nhiên hơn.
Tôi đã mời một dàn nhạc Việt Nam và nói với tướng Giáp là ban nhạc sẽ chơi hai bài quốc ca của Việt Nam và của Pháp. Hơn nữa, ông cũng biết về Clausewitz (đại tướng Carl von Clausewitz, nhà lý luận quân sự có ảnh hưởng lớn của vương quốc Phổ - ND).
Trong quá trình những cuộc chiến tranh “lạ”, các đội quân địa phương tranh đấu cho có, đã bị chia rẽ và vì thế chẳng thể tạo ra được một cuộc chiến tổng lực thật sự nhắm vào quân đội của kẻ thù. Dù vậy, ông đã trở thành thần tượng. Tiếng tăm những vị tướng Việt Nam lừng danh như Lý Thường Kiệt, Lê Lợi, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, với nghệ thuật quân sự của họ ở những thế kỷ trước đã giúp bảo vệ quyền phát triển độc lập của Việt Nam, đã được đặt tên cho các trường, đại lộ ở sơn hà Việt Nam độc lập, tự do.
Tuần rồi từ Việt Nam chúng tôi nghe tin buồn về sự ra đi của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở tuổi 102.
Ông cắt ngang lời tôi: “A, bản Marseillaise, tôi thích lắm! Đó là một bài hát cách mệnh, tôi thích hát bài ấy!”. Những nhân vật với tầm cỡ và ảnh hưởng lên lịch sử giang sơn mình như vậy không phải thế kỷ nào cũng có. Chính lối tiếp đánh giáp lá cà tranh và danh dự này là đặc trưng của các vị tướng Việt. Cố vấn Trung Quốc muốn tung ra một chiến dịch tiến công biển người.
Tôi không đồng ý” (*). Nhưng tôi còn muốn bổ sung một đánh giá nữa, từ chính mình: Võ Nguyên Giáp là đại diện tốt nhất của giới sĩ phu truyền thống Việt Nam, những người thương cần lao, khát khao tri thức và sự tự hoàn thiện, mà cái chính nhất - đó là lòng yêu nước! PETR TSVETOV (tấn sĩ sử học, Ủy ban các quan hệ đối ngoại của Hội đồng Liên bang Nga).
Từ nhiều cựu lãnh đạo của phong trào Cộng sản Việt Nam, tôi đã nghe đánh giá rằng Võ Nguyên Giáp là nhà lãnh đạo thứ hai (sau chủ toạ Hồ Chí Minh vĩ đại) của cách mạng Việt Nam.
