Cần thu hẹp loại hình đương chức, đổi mới nội dung và phương pháp dạy và học cho thật sự thích hợp, có hiệu quả
- Từ kinh nghiệm làm nghề, Giáo sư có thể góp giải pháp cụ thể cho loại hình VLVH? Vấn đề này cực khó, nhân tố cốt là con người, mà giáo dục cũng chẳng thể nằm ngoài tình hình chung của từng lớp.
Bộ GD-ĐT nên có những động thái tích cực hơn với hệ đương nhiệm mà quan trọng nhất là cải tiến nội dung chương trình đào tạo, tổ chức đơn vị kiểm định độc lập, hướng kiến thức người học đến gần hơn với nghề nghiệp mà họ đang làm, hoặc sẽ làm sau này, song song cũng phải "siết" chặt đầu ra.
Tuy nhiên, chúng ta vẫn cần phải có những bước đi táo bạo, hợp lý. Dưới đây là những tâm sự, trằn trọc của ông ở góc độ "người trong cuộc". Ông là GS Nguyễn Đình Cống - nguyên Chủ nhiệm khoa Xây dựng (ĐH Xây dựng Hà Nội). Nay thì tình trạng gian lận và thói vô trách nhiệm tràn lan. Ngày xưa, thời giang san còn chiến tranh, thầy và trò phải tranh thủ học dưới hầm, sách vở đều thiếu, vậy mà chúng tôi vẫn học đến nơi đến chốn.
Nhưng rồi sau này, do bệnh thành tích, tư duy trọng bằng cấp nên người ta đã hiểu sai và làm sai dẫn tới hệ đương chức "biến thể" như bây chừ. Quan trọng nhất là người dạy, rồi đến người học và hệ thống quản lý, chương trình đào tạo. Nhưng quan trọng hơn là thời gian và chương trình dạy và học không hợp.
Việc kiểm tra, thanh tra của trường, của Bộ tuy đôi khi cũng có làm nhưng nặng về hình thức, kiểm tra trên giấy tờ, không đánh giá đúng bản chất. Từ sau ngày sơn hà hợp nhất, và tiếp đó trong thời kỳ Đổi mới, nhiều cán bộ viên chức cần phải được bổ túc trình độ để phục vụ công cuộc xây dựng và kiến thiết đất nước. Là một nhà giáo từng nhiều năm đứng trên bục giảng, có nhiều dịp trực tiếp giảng dạy cho sinh viên đương nhiệm, nhìn lại từ chính công việc của mình, bức xúc và trằn trọc, ông đã nhiều lần kiến nghị lên cấp trên về những bất cập của hệ đào tạo vừa làm vừa học (VLVH).
Việc học đã ào ào, việc thi cũng nhiều chuyện nực cười. Thí dụ: Một môn khoảng 60 tiết chỉ học trong vòng sáu đến chín buổi là xong. - Lại vẫn câu chuyện ý thức. - Vậy, sự bất cập bây chừ của hệ đào tạo này, mấu chốt chính là quy trình và chương trình đào tạo chưa hiệp? Đúng như vậy. Và đó cũng là giai đoạn mà loại hình VLVH phát triển, đạt hiệu quả cao. Không nên biến họ trở nên những "cái bóng" của hệ đào tạo chính quy để rồi lại phải đau lòng trước những câu chuyện "tẩy chay" trong tuyển dụng.
- Trân trọng cảm ơn Giáo sư. - Thưa Giáo sư, loại hình VLVH từng có vai trò không nhỏ trong hệ thống giáo dục? trước nhất phải nói hệ VLVH ra đời là do đòi hỏi của lịch sử. Tôi rất không đồng tình việc này, bởi hai hình thức đào tạo khác nhau không thể coi là trình độ tương đương được. Điều bất cập trước nhất nằm ngay ở đầu vào, nó đã "biến thể" ở chỗ không chỉ tuyển người đã có trình độ và kinh nghiệm thực tế nhất quyết đi học, mà nhiều trường tuyển rất đông học sinh mới tốt nghiệp THPT.
Phương pháp dạy và học lại đa số theo kiểu "cuốn chiếu" (mà tôi gọi là phương pháp "mưa rào", tức là tri thức trôi tuột).
Vì học theo kiểu "cuốn chiếu" nên thường thường chấm dứt chương trình học là tổ chức thi luôn.
Xét cho cùng thì ý thức và bổn phận là quan yếu nhất. Vâng. Đáng lẽ người ra đề phải là người khác, bộ phận khác để bảo đảm tính khách quan, đằng này vẫn chính thầy dạy ra đề, thầy dạy ôn thi và cũng lại thầy chấm.
